Artykuły Anatomia
|
Anatomia
Wpisany przez Łukasz Wiśniewski
niedziela, 27 lutego 2011 13:48
|
|
BUDOWA ANATOMICZNA OWADÓW Pokrycie ciała składa się z oskórka i naskórka. Oskórek (kutikula) jest zewnętrzną warstwą , nie mającą budowy komórkowej, pokrywająca ciało. Zbudowany w dużej części z chityny. Zwykle urzeźbiony lub z rozmaitymi wyrostkami, kolcami. Zasadniczo składa się z dwóch warstw: epikutikuli i prokutikuli. Epikutikula jest warstwą powierzchniową i w porównaniu z prokutikulą, cienką. Składa się z czterech warstewek: 1) cementowej, zbudowanej z lipoprotein; 2) woskowej; 3) polifenolowej i 4) najgłębszej, zbudowanej z kutikuliny, substancji lipoproteinowej. Dzięki takiej budowie stanowi ona chemiczną barierę dla szkodliwych czynników środowiska zewnętrznego, zabezpiecza przed bakteriami, wysychaniem, czy wpływem szkodliwego promieniowania. Prokutikula jest warstwą chitynowo-białkową. Jest warstwą grubą i masywną, dzięki czemu zapewnia właściwości mechaniczne kutikuli. W obrębie prokutikuli można wyróżnić dwie warstwy: egzokutikulę i endokutikulę. Egzokutikula jest zesklerotyzowana, sztywna, mogą w niej występować barwniki. Pod względem budowy wewnętrznej jest bezpostaciowa. Endokutikula jest miękka i elastyczna, w większości zbudowana z artropodyny. Oskórek ogranicza wzrost, jest więc okresowo odrzucany i odtwarzany. Okres ten nazywa się linieniem, a stary oskórek wylinką. Naskórek (hipoderma), w porównaniu z oskórkiem, jest cienki, zbudowany z komórek płaskich sześciennych lub cylindrycznych. Pomiędzy komórkami właściwymi występują gruczoły jedno- i wielokomórkowe, z których część jest szczególnie aktywna w okresie linienia, stąd nazywa się je gruczołami linkowymi. W naskórku występują komórki zmysłowe. Układ mięśniowy zbudowany jest z mięśni poprzecznie prążkowanych. Są to komórki wydłużone zawierające elementy kurczliwe, często przyczepione z jednej strony do ścian ciała. Tworzą one zespoły trzewiowe i szkieletowe, obsługujące poszczególne narządy. Szczególną zdolnością mięśni owadów jest możliwość wchodzenia w stan katalepsji – znieruchomienie owada pod wpływem bodźca zewnętrznego, mijające samoczynnie. Ciało przyjmuje dowolne położenie co ma znaczenie obronne, kryptyczne i spoczynkowe. Układ nerwowy składa się z trzech części: układu centralnego, obwodowego i sympatycznego. Centralny (ośrodkowy) układ nerwowy jest to łańcuch brzuszny, położony poniżej przewodu pokarmowego oraz mózg, który jest trójdzielny i zawiera ośrodki kojarzeniowe oraz ciałka grzybkowate. Mózgowie składa się z trzech płatów: - protocerebrum – przednia, największa część mózgu unerwia oczy; - deutocerebrum – środkowa część mózgu unerwia czułki; - tritocerebrum – tylna, ostatnia część mózgu unerwiający wargę górną. Obwodowy (peryferyczny) układ nerwowy składa się z pni i odgałęzień nerwów przewodzących podniety do układu centralnego i w kierunku przeciwnym. Sympatyczny (trzewiowy, współczulny) układ nerwowy składa się z trzech części: 1) przełykowa, powiązana z mózgiem, która unerwia jelito przednie, środkowe, serce i związane z mózgiem ciała sercowate; 2) część składająca się z par poprzecznych nerwów w każdym zwoju łańcucha brzusznego i podłużnych łączących je gałązek, które obsługują przetchlinki; 3) część odwłokowa związana z końcowymi zwojami łańcucha brzusznego, która unerwia narządy rozrodcze i jelito tylne. Narządy zmysłów umożliwiają owadom zdolność do odbioru różnego rodzaju bodźców ze środowiska zewnętrznego (eksteroreceptory) jak i wewnętrznego (proprioreceptory). Są związane z układem nerwowym gdyż ten poprzez przewodzenie i przetwarzanie impulsów, przenoszących informacje o bodźcach, w ośrodkowym układzie nerwowym warunkuje prawidłowe funkcjonowanie owada w określonych warunkach środowiskowych. Jama ciała wypełniona jest hemolimfą i ciałem tłuszczowym. Z ciałem tłuszczowym związane są duże komórki, zwane oenocytami, które w okresie linienia znacznie się powiększają i mają m.in. znaczenie wewnątrzwydzielnicze. Układ pokarmowy się z jelita przedniego, środkowego i tylnego. Przednie i tylne wysłane są oskórkiem, środkowe pokryte jest mikrokosmkami. Jelito przednie rozpoczynające się aparatem gębowym zróżnicowane jest na jamę gębową, gardziel, przełyk oraz wole zakończone żołądkiem żującym, w którym oskórek tworzy fałdy rozdrabniające pokarm. Jelito środkowe jest proste, poskręcane, podzielone na odcinki, może mieć uchyłki. Jelito przednie uczestniczy w procesach rozdrabniania pokarmu, a przede wszystkim pełni funkcje magazynujące. Zadania jelita środkowego i tylnego są bardziej zróżnicowane. Ich komórki nabłonkowe związane są z trawieniem i wchłanianiem pokarmu, a także usuwaniem nadmiaru wody pobranej z pożywieniem. Układ oddechowy jest przystosowany do pobierania tlenu atmosferycznego, do czego służy układ tchawkowy. Składa się on z tchawek otwierających się przetchlinkami, a w ciele tworzących pnie tchawkowe i worki powietrzne. (ZDJĘCIE)
|